मुख्यपुटम् (Dashboard)सोपानम् २२ / १०८ (पद-विभाग-व्यवस्था)
Phase 2 Synthesis: Voice Selection Sūtras (सोपानम् २२: पद-विभाग-व्यवस्था)
सोपानम् २२: पद-विभाग-व्यवस्था — अनुदात्तङित्, स्वरितञित् & शेषात् (Voice Assignment & Semantics)
Why do verbs take Parasmaipada (*भवति*), Ātmanepada (*लभते*), or Ubhayapada (*पचति / पचते*)? Discover the 3 foundational voice assignment sūtras and the deep semantic philosophy of क्रियाफलम् (action fruit).
१. दर्शनम् — पद-विभाग-रहस्यम् & अनुबन्ध-ध्वजाः (The Voice Architecture)
१. अनुदात्तङित् (Pure Ātmanepada)
१.३.१२ अनुदात्तङित आत्मनेपदम्
Roots tagged with an Anudātta nasal vowel (*एधँ, लभँ*) or consonant tag `ङ्` (*शीङ्*) are obligatorily middle voice (*एधते, लभते, शेते*).
२. स्वरितञित् (Dual Ubhayapada)
१.३.७२ स्वरितञितः क्रियाफले
Roots tagged with Svarita (*पचँ, यजँ*) or `ञ्` (*डुकृञ्*) dynamically choose Ātmanepada when fruit is for self (*पचते, यजते*), and Parasmaipada when for others (*पचति, यजति*).
३. शेषात् (Default Parasmaipada)
१.३.७८ शेषात् कर्तरि
All remaining roots in the lexicon (*भू, पठ्, गम्, दृश्, लिख्*) default to standard active Parasmaipada (*भवति, पठति, गच्छति*).